Sosyal Medya Günümüzün Kahvehanesidir

Kaynak: unigundem.com
Özet: Kahvehanelerin toplumsal yaşamda önemli bir yer tutmaya başladığı dönemlerde sahip olduğu rol ve özellikler, günümüz dünyasında sosyal medyanın sahip olduklarıyla neredeyse aynı.

Telvenin İzinde adlı kitaptan yaptığım aşağıdaki alıntılardaki* "kahvehane" sözcüğünü "sosyal medya" ile değiştirip tekrar okuduğunuzda şaşırtıcı benzerliği göreceksiniz.

Belki de böylece sosyal medya kavramına bu tarihsel ve kültürel arka planda farklı bir açıdan bakabileceksiniz.

Kahvehanelerin Temel Özellikleri (Sosyalleşme ve Eşitlik)



"Kahvehanelerin temel özellikleri, sosyalleştirici olmaları, toplumsal ve kültürel engelleri ortadan kaldırmaları ve insanları bir araya getirmeleridir." (s.29)

"Kahvehanenin sosyalleştirme özelliği, tüketiciler arasındaki toplumsal ayrımların geçici olarak ortadan kalkmasını sağlıyordu. Herhangi bir tartışma konusunu ortak bir gündeme oturtmak mümkündü." (s. 29)

"Mahalle kahvehaneleri ilk defa temel ihtiyaçların dışında, sınırları toplumsal görev ahlâkıyla çizilmemiş bir hayat tarzını Osmanlı insanına sunmaktadır. Bu çağrıya kulak veren toplum, böylece farklı bir amaç için sokağa adım atmış ve bunun neticesinde kendisi gibi aynı ihtiyacı hissedenlerle birlikte merkezi otoritenin kontrolü dışına çıkarak sosyalleşme sürecini başlatmıştır" (s.27)

Kahvehanelerin Her Kesimden Rağbet Görmesi



"Peçevî: İşler öyle bir noktaya vardı ki, kahvehaneler kadılarla, yatılı medrese hocalarıyla ve aylaklarla doldu ve ne oturacak ne de ayakta duracak bir yer kaldı. İnsanlar artık eğlenmek için kahvehanelerle boy ölçüşecek bir başka yer olmadığını söylüyorlardı." (s.29)

Kahvehanelere Getirilen Yasaklar ve Sansür



"Ulema da şöyle diyordu: Kahvehaneler günah yuvalarıdır, buralara gitmektense meyhaneye gitmek evladır." (s.29)

"Despotluğu ve mutlakiyetçiliğiyle tanınan II. Abdülhamid, kahvehanelere yasaklama getirmedi ama onları yakından denetlemeyi başardı. Polis yasaklanmış yabancı gazete olup olmadığını kontrol etmek için buralara sık sık baskın düzenlerdi. Hafiyeler de sultana jurnalleyecek bir şeyler bulmak için buralardan çıkmazdı." (s. 34)

"Burada mahallenin dedikoduya ve her şeyi bilmeye meraklı olanları hem özel hem de kamu meselelerini konuşmak üzere bir araya gelir. Bu yüzden kahvehaneler polis tarafından gözlenir ve hatta birçok durumda kahveciler maaşlı hafiyelerdir." (s.35)

"Resmi ve gayri resmi yollardan yararlanarak, devlete ve halka ait bilmeleri gerekli bilgilerin derlenerek zamanında iletilmesi amacıyla, teftiş memurları imparatorluk kazalarına atandı." (s.35)

Kahvehanelerde Eğlence ve Uygunsuz Davranışlar



"İşi gücü olmayan bir Türk günün yarısını kahvehanelerde oturarak, dama ya da satranç oynayarak geçirir." (s.36)

"İnsanların özellik taşımayan şeyler ya da mizahi dedikodular üzerine bulanık sohbetlere koyularak oyalandıkları anlatılmaktaydı." (s.36)

"Kahvehanelerdeki çirkin alışkanlıklarından biri müşterilerin iftira, karalama ve iffetli kadınların adını lekelemekte gerçekten çok ileri gitmeleridir. Ortaya attıkları şeyler genellikle zerre kadar hakikat içermeyen, son derece dehşet verici uydurmalardır." (s.37)

"Bazı kahvehanelerin gerçekten çeşitli cinsel zevklere yataklık ettiği anlaşılıyor." (s. 37)

Ne dersiniz; sizce de benzerlik büyük değil mi?


* Tüm alıntılar aşağıdaki eserden yapılmıştır.

"Telvenin İzinde: Kahve ve Kahvehane Kültürü"
Yazar: Kadir Şen 
Apa Yayıncılık, 2005

Bu blogdaki popüler yayınlar

Onur Air Vakası: Bir Sosyal Medya Depremi

Dijital Pazarlama Stratejileri: Inbound / Outbound

Twitter'da Nasıl "Trending Topic" Olunur?